Д. Серікбаев атындағы ВКТУ сайты
  • Қаріп өлшемі
    16px
    Сайттың түстері
    Суреттер

ТИТАН ҚОЖЫН ЖӘНЕ ТИТАН ТЕТРАХЛОРИДІН ӨНДІРУ

Авторлар

Аты-жөні Жұмыс орны
Турар Сарсембеков НАО "КазНИТУ" им. К.И. Сатпаева
Татьяна Чепуштанова -
Ерик Меркибаев -
Янко Тарас -

Жарияланды:

2025-10-01

Бөлім:

Сәулет және құрылыс

Мақала тілі:

Қазақ тілі

Кілт сөздер:

титан, титан қожы, титан тетрахлориді, термодинамика, хлорлау, ниобий, ниобий хлориді, фазалық диаграммалар, титан оксиді, қожты өңдеу, HSC Chemistry, қоспа элементтер.

Аңдатпа

Мақалада титан қожын және титан тетрахлоридін алу мақсатында титан құрамды шикізатты рудотермиялық балқыту және хлорлау үдерістері термодинамикалық тұрғыдан талданады. HSC Chemistry 6 бағдарламалық кешенінің көмегімен TiO₂, Nb₂O₅ және қоспа элементтерінің (Fe, Si, Al, Mg, Mn, Cr, V) оксидтерімен жүретін негізгі реакциялар үшін Гиббс энергиясының стандартты өзгерістері (ΔG°) есептелді. Титанның TiCl₄ түрінде тиімді түрде хлорлану шарттары және ниобийдің ұшпа қосылыстарға (NbCl₅) немесе оттекті хлоридтерге өту жағдайлары анықталды. Fe–Ti–O, Nb–C–O, Ti–O–Al және басқа жүйелер үшін Tpp және Lpp диаграммалары құрылып, фазалық тұрақтылық пен қож құрамы әсері зерттелді. Қоспа элементтері титан мен ниобийдің хлорлану тиімділігін төмендететін тұрақты қатты фазалар түзуге бейім екені көрсетілді. Титан мен ниобийді барынша тиімді алу үшін температура, хлордың парциалдық қысымы және қож құрамы бойынша технологиялық ұсыныстар жасалды. Зерттеу нәтижелері TiCl₄ өндірудің өндірістік технологиясын оңтайландыру және титан қожын кешенді өңдеу сұлбасын әзірлеу кезінде қолданылуы мүмкін.

Article cover image
Сарсембеков, Т., Чепуштанова, Т., Меркибаев, Е., & Тарас, Я. (2025). ТИТАН ҚОЖЫН ЖӘНЕ ТИТАН ТЕТРАХЛОРИДІН ӨНДІРУ . ШҚТУ Хабаршысы, (3). Retrieved from https://vestnik.ektu.kz/index.php/vestnik/article/view/1271