ЖЕРСЕРІК ДЕРЕКТЕР БОЙЫНША ӘР ТҮРЛІ ЫЛҒАЛДАНҒАН КЕЗДЕ ҚАЗАҚСТАННЫҢ ТАБИҒИ ДАЛА ЖАЙЫЛЫМДАРЫ ШЫҒЫМДЫЛЫҒЫНЫҢ ВАРИАЦИЯЛАРЫ

Аңдатпа

Мақалада жайылымдардың маусымдық өнімділігін есептеудің қолданыстағы тәсілдеріне қысқаша шолу, Науырзым мемлекеттік қорығының мысалында ең аз антропогендік әсерге ұшыраған аумақ ретінде нақты және орташа өнімділікті есептеу нәтижелері келтірілген. Бірқатар спектрлік индекстердің өсімдік жамылғысының сипаттамаларына сезімталдығы қарастырылады. Нақты жер өнімділігі мен жеткілікті жоғары мәндерді көрсететін спутниктік индекстер арасындағы корреляциялар есептелген. Дала аймағының жайылымдары үшін, әсіресе интразоналды өсімдіктердің үлесі жоғары ЕҚТА санатына жатқызылған аумақтар үшін SAVI индексін қолдану негізді болып көрінеді. Бұл индекс өсімдік жамылғысындағы хлорофилл концентрациясына сезімтал. Сонымен қатар, бұл индекс ашық топырақ сигналының әсерін ескереді, бұл оны аралас ландшафттардағы өсімдіктердің таралу бөлшектеріне сезімтал етеді. Алынған өнімділікті есептеу теңдеуін қолдана отырып, құрғақ (2019) және ылғалды (2016) жылдардағы маусымдық өнімділікті салыстыру жүргізілді. Құрғақ жылдары дала жайылымдарының өнімділігінің негізгі жоғалуы көктем мен жаздың басында болатындығы көрсетілген. Мақалада ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың (ЕҚТА) қызметіне спутниктік деректерді өңдеу алгоритмдері мен нәтижелерін енгізудің орындылығы мен қажеттілігі негізделеді.